آشنایی با قوانین

تصرف عدوانی؛ چگونه زیر بار حرف زور نرویم؟

تصرف عدوانی یک مسئله حقوقی و به معنای در اختیار گرفتن به واسطه زور زمین یا ملک از صاحب یا از کسی است که بر اساس قراردادی مستاجر آن است. اگر شخصی مدعی شود که دیگری ملک او را به زور تصرف کرده‌است، باید با توسل به قانون و با اقامه ی دعوی، این رابطه را برهم‌زده و متجاوز را باز دارد. در غیر این صورت شخص شاکی خود تجاوز کننده به حقوق دیگری شناخته‌می‌شود.

در مسائل حقوقی باید در نظر گرفت که مدت زمان تصرف سابق خواهان باید به اندازه‌ای باشد که او قانونا متجاوز شناخته شود. این مدت بنا بر نظر قاضی و مسائل حقوقی قطعا متفاوت است. با استناد به ماده ۶۹۰ قانون مجـازات اسلامی، تصرف عدوانی و تجاوز به حریم خصوصی یاعدم احقاق حقوق، نسبت به املاک متعلق به دولت یا افراد حقیقی یا حقوقی تنها با شکایت مالک قابل پیگیری های قانونی است.

تصرف عدوانی
تصرف عدوانی

چگونه می توان دعوایی با موضوع تصرف عدوانی در دادگاه مطرح کرد؟

با استناد به تعریف ماده 158 قانون آیین دادرسی مدنی برای ایراد دعوای تصرف عدوانی حقوقی ارکان زیر باید جمع باشد. در ادامه هر یک به طور مختصری شرح داده شده است.

1-باید بررسی شود که ایراد کننده دعوا چه مدت ملک را در اختیار داشته است.

نیت استفاده کننده، که لازمه ایراد معنای تصاحب به زور در اموال است لازم است تا با احتساب بدیهیات بتوان آن را به عنوان سابقه مالکیت پذیرفت. بنابراین باید سابقه مالک را به عنوان حقوق دو طرف دعوا برای ایراد طرح در دادگاه پذیرفت.

مطالعه این مقاله   استعلام فرم ج وام مسکن

2-نداشتن‌سابقه مالکیت از سوی کسی که مورد اتهام قرار گرفته‌است.

صدور حکم رفع تصرف علیه کسی امکان پذیر است که تصرف او متصل بر تصرف ایراد کننده دعوا باشد. براساس همین شرط است که معتقدند فرد مورد اتهام دعوای تصرف، باید هیچگونه سابقه مالکیتی بر ملک مورد دعوا نداشته باشد. در غیر این صورت دعوا از نظر قانونی دارای اشکال می شود. بنابراین یکی از شرایط ایراد دعوای عدوانی این است که کسی که مورد اتهام قرار کرفته است با آگاهی از حقوق خود می تواند پرونده را به حالت تعلیق اندازد. در نهایت از دایره قضاوت خارج کند.

3– باید از عدوانی بودن تصاحب یک ملک مطمئن شویم.

عدوانی (متصل شدن به زور) بودن تصاحب یک ملک، شرطی است که در تحقق تجاوز ضروری است. اینکه در قانون مدنی تعریفی از مفهوم «عدوانی» نشده است، ولی ماده یک قانون جلوگیری از تصرف عدوانی با تکیه بر عبارات: «بدون رضایت» به بیان مفهوم «به اجبار» که در ماده 2 آن قانون ذکر شده پرداخته. باید اشاره کرد که منقول یا غیرمنقول بودن اموال که تفاوت بین در ماده یک و دو آن می باشد، هیچ تاثیری در این رسیدگی ندارد. مشخصا ماده یک قانون جلوگیری از تصرف عدوانی مصوب سال 1309 که اموال منقول و غیرمنقول را در بر می گرفت، در موردی دعواهایی که مربوط به هر دو نوع مال، عبارت با عنوان عدوانی را به کار برده بود.

مطالعه این مقاله   مراحل اخذ سند برای املاک قولنامه ای

4– غیر منقول (ملکی که نمی توان آن را تغییر داد) بودن و تاثیر آن بر طرح دعوای تصرف عدوانی : با استناد به ماده 158 ق.آ.د.م می توان گفت که طرح دعوای تصرف عدوانی مشخصا در رابطه با اموال غیر منقول است. بر این مبنا ، دعواهای تصرف در اموال منقول مصداق ندارد. مدعی می تواند تنها از طریق مراجع صالح قضایی می توان پیگیر دعوا بود اما نمی توان آن را عدوانی ذکر کرد.

تصرف عدوانی
چگونه می توان دعوایی با موضوع تصرف عدوانی در دادگاه مطرح کرد؟

چه تفاوتی میان ایراد دعواهای تصرف عدوانی حقوقی و دعواهای خلع ید است؟

دعوی خلع ید و تصرف عدوانی از  منظر شرایط زیر مورد تفاوت است:

  • در ایراد دعواهای خلع ید شامل عین و منفعت مال منقول و غیر منقول می شود. ولی تصرف عدوانی مشخصا در مورد اموال غیرمنقول طرح خواهد شد.

2-اجرای حکم صادره در دعاوی ترک مالکیت(خلع ید) مستلزم آن است که حکم به قطعیت رسیده‌باشد. ولی در آرایی که برای تصرف عدوانی باتوجه به ماده 175 قانون آیین دادرسی مدنی صادر می شود خود آرا نیازی به بررسی دوباره از سوی مراجع قضایی ندارند.

3-پرونده های عدوانی بر خلاف پرونده های خلع ید به حکم ماده 177 بدون نوبت و سریعا رسیدگی خواهند شد.

4-سند مالکیت در دعوای عدوانی به عنوان سابقه مالکیت محاسبه می شود. حال آن که در پرونده های خلع ید به عنوان سرنخ اصلی مالکیت مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

5- سرآغاز پرونده های خلع ید ، مالکیت کسی است که دعوا را در دادگاه ایراد می کند. اما منشاء پرونده های تصرف عدوانی ، تجاوزات و تصرفاتی که در گذشته خوانده‌شده انجام داده‌است.

مطالعه این مقاله   تعریف جامع نمونه قرارداد مشارکت در ساخت+فایل PDF

6- پرونده های خلع ید یک دعوای مالی و مستلزم پرداخت هزینه های دادرسی است. اگرچه در خلع ید مال غیر منقول ، هزینه دادرسی بر اساس قیمت منطقه ای املاک و مستغلات محاسبه خواهد شد. اما پرونده های تصرف عدوانی یک دعوای غیرمالی و بیشتر حقوقی است که هزینه دادرسی آن با هزینه پرداختی آن به مراتب کم تر است.

تصرف عدوانی
چه تفاوتی میان ایراد دعواهای تصرف عدوانی حقوقی و دعواهای خلع ید است؟

تصاحب به زور در مشاعات یک ساختمان

با استناد به ماده 167 قانون آئین دادرسی مدنی، در صورتی که دو یا چند نفر ملک غیر منقول را در اختیار داشته باشند، شامل حال پرونده های تصرف عدوانی خواهند شد.

دعوای عدوانی برای مشاعات نیز پیش بینی شده است که گذشته تصرف خواهان حقوق خود تصرفات شخص مورد اتهام از ارکان این دعوا هستند. پس از اثبات آن دادگاه رأی به رفع تصرف عدوانی ملک مورد نظر داده می شود.

چه مراجعی صلاحیت داوری پرونده های تصرف عدوانی را دارند؟

با استناد به قوانین کلی، خواهان باید در ابتدا به دادگاه های عمومی مراجعه کند.

نتیجه گیری

در این یادداشت مجله املاک داران سعی کرده است مواردی را ایراد کند که برای طرح دعوای عدوانی و تفاوت آن با خلع ید لازم است. به طور کلی باید این نکته را یاد آور شد که برای اطمینان از شرایط حقوقی دعوایی که قرار است در دادگاه طرح شود باید به یک وکیل مورد اطمینان مراجعه کرد. همچنین در نظر داشت که چنین پرونده هایی هنگامی که به قضاوت و داوری بروند دیگر از حل دوستانه فاصله زیادی خواهند گرفت.

امتیاز کاربران: اولین نفری باشید که امتیاز می دهد!
مشاهده بیشتر

املاک داران

ما در تیم تولید محتوای املاک داران در تلاش هستیم تا بهترین مقالات آموزشی در زمینه مشاورین املاک، مسائل حقوقی و سرمایه گذاری در بازار مسکن را برای شما فراهم کنیم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا